Pinulongang Bisaya (Everything about Bisaya Language, Ludabi, ug uban pa)

[forester]

THREAD

Ang atong gitawag og "thread" adunay duha ka mga termino sa Kinatsila nga mopunting sa managlahi nga kahulogan, ang gitawag nga "hilo" [thin cord or thin string] ug ang gitawag nga "colar" [something that runs a continuous course through a series; to make one's way through or over. Example: The thread of his discourse]

Tin-aw nga ang atong giingon'g "thread" mao ang gitawag sa kinatsila nga "colar". Atong masabtan nga dili "hilo" ang gitumbok sa atong pag-ingo'g "thread" nga gigamit dinhi sa atong patigayon sa mga pulong.

Sa akong pangagpas, ang "thread" nga atong gigamit dinhi mao ang atong gitawag sa bisaya nga TAGIK. Ang pulong "tagik" mao ang tugbang sa kinatsila nga "colar" nga magpasabut sa mga damba ug kutay nga mopalusot sa mga laraw sa namulong.

Hayan, ang "thread" dinhi sa istorya.net mao ang pagtagik sa mga gumunhap ug sugilanon nga may labot sa pagpalusot sa usa ka kahimtang. Dili kini ang "hilo" nga gamiton sa pagpanahi, dili usab kini ang lambo nga igamat sa inasal diha sa Monding's Carenderia.... KANG BROWN NI NGA ADVERTISEMENT HA, WA KOY LABOT ANI.[br]Posted on: February 10, 2008, 12:56:47 PM_________________________________________________S EGURO

Kanunay kini natong gigamit sa bisan unsang panahon.
Ang pulong "seguro" dili kini bisaya'ng dila, usa kini ka kinatsila nga nagtangag sa kahulogan "sure, certain, safe".

Hinulman ta kini, apan kay dili ato, atong nabati ang kagawasan sa pagbalit-ad sa kahulogan niini. Ang mga katsila mogamit sa pulong "seguro" kung ilang ipasabut nga "tin-aw ug walay pagduha-duha ang iyang gipamulong" [past tense is "segurado", "-ado" is a suffix equivalent to the English suffix "-ed"].

Apan atong gilintu-ad ang kahulogan niini ngadto sa pagka-dili "segurado", ejemplo: Tua seguro si Clarkh sa Sultan Kudarat.
Ang pagpasabut sa pananglitan mao ang pagkadili-seguro sa gipadulngan ni Clarkh [Kini ang pinaka-ambongan nga bisaya dinhi sa istorya.net].

Ang nakapalibug kaayo niining kabus ninyong higala mao ang pagpanghulam niining langyaw'ng pulong "seguro", gigamit nato kini uban sa kahaw-ang [convenience] sanglit aduna man kita'y daghang tugbang pulong niini, sama sa MALAGMIT [Malagmit tua si Clarkh sa Jolo], TINGALE [Tua tingale si Clarkh sa Jolo], DAGWAY [Eng. "seems"] {Tua dagway si Clarkh sa Jolo}.

Molutaw gyud tingale ang atong bisaya'ng mithi sa pagkawalay-puangod, ATONG GIHULMAN ANG PULONG - DILI PA GAYUD IGO, ATO KINING GIILISDAN SA TINUOD NIINING KAHULOGAN. Pagkawalay-batasan.

Apan ang ubang kahulogan sa "seguro" sama sa "safe" nagpabilin kini sa atong kagawi-an, sama sa "Ako ning imnon, seguro kaha ni?". Ang seguro nagpasabut na sa lumad niining kahulogan.

Nagmatngun ba kaha ani ang taga-Ludabi.... I don't care.

To istorya.net: Please reform your program so that you could well accommodate your users. Many times I had been prevented from posting these past days. My purpose is not saddled with any pervert or evil intent; I even squander some of my time in participating on the pretext that I have a dignified and honorable contribution, at least in my own little way.

[Galadriel]

@forester

we are very sorry for the inconvenience. we are trying to figure out what is wrong with the server or the board.

[brownprose]

THREAD

Ang atong gitawag og "thread" adunay duha ka mga termino sa Kinatsila nga mopunting sa managlahi nga kahulogan, ang gitawag nga "hilo" [thin cord or thin string] ug ang gitawag nga "colar" [something that runs a continuous course through a series; to make one's way through or over. Example: The thread of his discourse]

Tin-aw nga ang atong giingon'g "thread" mao ang gitawag sa kinatsila nga "colar". Atong masabtan nga dili "hilo" ang gitumbok sa atong pag-ingo'g "thread" nga gigamit dinhi sa atong patigayon sa mga pulong.

Sa akong pangagpas, ang "thread" nga atong gigamit dinhi mao ang atong gitawag sa bisaya nga TAGIK. Ang pulong "tagik" mao ang tugbang sa kinatsila nga "colar" nga magpasabut sa mga damba ug kutay nga mopalusot sa mga laraw sa namulong.

Hayan, ang "thread" dinhi sa istorya.net mao ang pagtagik sa mga gumunhap ug sugilanon nga may labot sa pagpalusot sa usa ka kahimtang. Dili kini ang "hilo" nga gamiton sa pagpanahi, dili usab kini ang lambo nga igamat sa inasal diha sa Monding's Carenderia.... KANG BROWN NI NGA ADVERTISEMENT HA, WA KOY LABOT ANI.[br]Posted on: February 10, 2008, 12:56:47 PM_________________________________________________S EGURO

Kanunay kini natong gigamit sa bisan unsang panahon.
Ang pulong "seguro" dili kini bisaya'ng dila, usa kini ka kinatsila nga nagtangag sa kahulogan "sure, certain, safe".

Hinulman ta kini, apan kay dili ato, atong nabati ang kagawasan sa pagbalit-ad sa kahulogan niini. Ang mga katsila mogamit sa pulong "seguro" kung ilang ipasabut nga "tin-aw ug walay pagduha-duha ang iyang gipamulong" [past tense is "segurado", "-ado" is a suffix equivalent to the English suffix "-ed"].

Apan atong gilintu-ad ang kahulogan niini ngadto sa pagka-dili "segurado", ejemplo: Tua seguro si Clarkh sa Sultan Kudarat.
Ang pagpasabut sa pananglitan mao ang pagkadili-seguro sa gipadulngan ni Clarkh [Kini ang pinaka-ambongan nga bisaya dinhi sa istorya.net].

Ang nakapalibug kaayo niining kabus ninyong higala mao ang pagpanghulam niining langyaw'ng pulong "seguro", gigamit nato kini uban sa kahaw-ang [convenience] sanglit aduna man kita'y daghang tugbang pulong niini, sama sa MALAGMIT [Malagmit tua si Clarkh sa Jolo], TINGALE [Tua tingale si Clarkh sa Jolo], DAGWAY [Eng. "seems"] {Tua dagway si Clarkh sa Jolo}.

Molutaw gyud tingale ang atong bisaya'ng mithi sa pagkawalay-puangod, ATONG GIHULMAN ANG PULONG - DILI PA GAYUD IGO, ATO KINING GIILISDAN SA TINUOD NIINING KAHULOGAN. Pagkawalay-batasan.

Apan ang ubang kahulogan sa "seguro" sama sa "safe" nagpabilin kini sa atong kagawi-an, sama sa "Ako ning imnon, seguro kaha ni?". Ang seguro nagpasabut na sa lumad niining kahulogan.

Nagmatngun ba kaha ani ang taga-Ludabi.... I don't care.

To istorya.net: Please reform your program so that you could well accommodate your users. Many times I had been prevented from posting these past days. My purpose is not saddled with any pervert or evil intent; I even squander some of my time in participating on the pretext that I have a dignified and honorable contribution, at least in my own little way.

Gigitik gyud ko sa imong inasal sa Monding's...ambot ug anaa pa ba kaha ni sila ron...naay bag-ong kaplag diha sa may Manalili, Patmon's Karindirya daw nga gipanag-iya kuno ni Inday Taratitat (what a name...murag do-ol sa ratatat) nga namaliga pod ug Taheebo..

Levity aside..

TAGIK VS. HILO

Mangayo unta ko'g katin-awan sa atong magtutudlo nga si forester kabahin aning pulong nga "thread" nga gigamit na sa kinabag-an dire sa dagitwanang (cyberspace). Sa akong nasabtan o nasayran, ang pulong "thread" kung kini pagasabton sa panglantaw sa Computer Science, kay usa ka hilo o daghang hilo (multiple threads) nga diin "one or multiple tasks (programs/commands/processes) are split to run independently." Sa laktod nga pagasulti, mao kini ang gigamit nga "equivalent term" sa Computer Science aron paghatag ug mas undanon (substantial or concrete) nga pagpasabot ngadto sa mga tinun-an niini. Naay mga "kaliwat" ang maong a pulong sama sa "string" nga diin gigamit usab ang maong pulong sa programming.

Dako akong pangagpas nga gisagup ang pulong nga thread sa mga forum sites [sama sa istorya.net pananglitan] gumikan sa maong konsepto.

Ang pangutana nako: Angay bang sagupon ang samang pamaagi sa paghatag ug term equivalaent (sama sa gihisgutan sa unahan) aron paghatag ug tukmang tankud o kahologan sa usa ka langyaw nga pulong sama sa thread pananglit ngadto sa hilo?

Sa akong paminaw, tinood kiwaw paminawon ang hilo kay sa tagik...apan kung ang katuyoan nato ang paghatag ug mas tukma o mas dali ra "ma-relate" sa mga tigbasa, murag mas maayo tingale ang hilo?

SEGURO

Forester, salamat sa pagbutayag aning misteryo sa pulong nga seguro...apan akong lain nga pangutana kay ang pulong seguro gigamit pod sa paghatag ug usa ka tubag nga walay kaseguradohan. Sama pananglit: Si Forester ba ang mas ambongan kay ni Clarkhent dinhi sa istorya? Motubag tingale si Velvett og "Seguro."

Dili kini nagpasabot "sure" kung iningleson, kun dili "maybe." Angayan ba ang paggamit sa pulong nga seguro (maybe) sama sa maong pananglit? Dili ba mas kiwaw ang "malagmit" basi sa maong klase sa pangutana?

[Velvett]

nakahinumdum ko. akong lola ug lolo mo gamit sa pulong "mao dagway."

[forester]

@Brownprose:
Ang mga pulong "thread" ug "hilo" pulos mga langyaw nga pulong. Ang paghatag og laing kahulogan sa mga pulong [sama sa lahi'ng kagawi-an gumikan sa laing concepto sa propesyon] gipatunhay [tolerated] usab sa bisan unsang pinulongan. Wala kitay suliran diha sa nagkada-iyang kagamitan. Mamahimong ang pulong "hilo" magpasabut og "bread and butter" kung ang namulong usa ka mananahi; mamahimo usab nga kini magpasabut og "channel" kung ang namulong mipahigayon og "experimento" sa "comunicacion" nga ginamit ang bagul ug ang "hilo", et.c.
Ang nilugdangan [bottom line] mao nga may katinuoran sa giingon'g "usage is the best interpreter of language", ang nagkada-iyang propesyon [sa enhenyeriya, abogasya, sensya, ug uban pa..] adunay ilahang kaugalingong kagawi-an sa samang pulong. Matikdi ang giingon'g "prescription" sa yanong Ininglis ug ang "prescription" nga gigamit sa abogacia; kini managlahi gumikan sa kagawi-an.

Aduna sa'y gitawag og "metaphorical language", kini mao ang pag gamit sa yanong pulong nga magpasabut usab sa pulong nga gipanig-ingnan. Ejemplo: Akong nakit-an si Brown nga NAG-KABAYO sa motorsiklo ni Galadriel. Tin-aw nga dili kabayo ang gisakyan ni Brown, apan gigamit kini nga "metaphor" alang sa pagpalusot sa usa ka concepto. Mamahimo diay ang pag gamit sa pulong bisan kini dili gayud mao ang tinuoray nga pinulongan.

About seguro: Ang ka "kiwaw" usa ka "relativo" nga pagbati, dili usab kini sukdanan aron mamahimong "kiwaw" gayud. Sa akong pagbinisaya [ma anaay Ludabi o wala], wala nako gamita ang pulong "seguro", kini milanat hangtud karon. Gigamit ko ang MALAGMIT, TINGALE, DAGWAY sigun sa kahimtang sa pagpabuhagay hangtud niining mga higayuna.
Matikdi kining akong sagad nga ikahibagat nga pagbaylo-ay:
Forester: Kanus-a man ta magkita alang sa atong panagtigum?
Clarkh: Ugma seguro, forester.
Forester: Kanang pag-ingon nimong seguro, seguro na or dili seguro?
Clarkh: Dili maseguro kun ugma ba.
Forester: Ahhhh.. Dili seguro, apan seguro, mao ba akong pagsabut Clarkh?
Clarkh: Wa ka kasabut Forester.

I HOPE I SUBSTANTIALLY [EVEN INCORRECTLY] ANSWERED YOUR Q BROWN.

[Velvett]

^wala na ko nag gamit ug "seguro." "tingale" na.

[brownprose]

@Brownprose:
Ang mga pulong "thread" ug "hilo" pulos mga langyaw nga pulong. Ang paghatag og laing kahulogan sa mga pulong [sama sa lahi'ng kagawi-an gumikan sa laing concepto sa propesyon] gipatunhay [tolerated] usab sa bisan unsang pinulongan. Wala kitay suliran diha sa nagkada-iyang kagamitan. Mamahimong ang pulong "hilo" magpasabut og "bread and butter" kung ang namulong usa ka mananahi; mamahimo usab nga kini magpasabut og "channel" kung ang namulong mipahigayon og "experimento" sa "comunicacion" nga ginamit ang bagul ug ang "hilo", et.c.
Ang nilugdangan [bottom line] mao nga may katinuoran sa giingon'g "usage is the best interpreter of language", ang nagkada-iyang propesyon [sa enhenyeriya, abogasya, sensya, ug uban pa..] adunay ilahang kaugalingong kagawi-an sa samang pulong. Matikdi ang giingon'g "prescription" sa yanong Ininglis ug ang "prescription" nga gigamit sa abogacia; kini managlahi gumikan sa kagawi-an.

Aduna sa'y gitawag og "metaphorical language", kini mao ang pag gamit sa yanong pulong nga magpasabut usab sa pulong nga gipanig-ingnan. Ejemplo: Akong nakit-an si Brown nga NAG-KABAYO sa motorsiklo ni Galadriel. Tin-aw nga dili kabayo ang gisakyan ni Brown, apan gigamit kini nga "metaphor" alang sa pagpalusot sa usa ka concepto. Mamahimo diay ang pag gamit sa pulong bisan kini dili gayud mao ang tinuoray nga pinulongan.

About seguro: Ang ka "kiwaw" usa ka "relativo" nga pagbati, dili usab kini sukdanan aron mamahimong "kiwaw" gayud. Sa akong pagbinisaya [ma anaay Ludabi o wala], wala nako gamita ang pulong "seguro", kini milanat hangtud karon. Gigamit ko ang MALAGMIT, TINGALE, DAGWAY sigun sa kahimtang sa pagpabuhagay hangtud niining mga higayuna.
Matikdi kining akong sagad nga ikahibagat nga pagbaylo-ay:
Forester: Kanus-a man ta magkita alang sa atong panagtigum?
Clarkh: Ugma seguro, forester.
Forester: Kanang pag-ingon nimong seguro, seguro na or dili seguro?
Clarkh: Dili maseguro kun ugma ba.
Forester: Ahhhh.. Dili seguro, apan seguro, mao ba akong pagsabut Clarkh?
Clarkh: Wa ka kasabut Forester.

I HOPE I SUBSTANTIALLY [EVEN INCORRECTLY] ANSWERED YOUR Q BROWN.

as always...

SEGURADO

on the second thought, you are right forester why do we have to use it (SEGURO/ADO) when its use is saddled with so much controversy/flaw ...galabad labad lang gyud bitaw ta sa atong ulo.

TAGIK

just super forester :mrgreen:

[forester]

DIOS

Ang pulong "Dios", sa katinuoran, dili binisaya. Ang gigamit sa atong mga lumad may mga usa na ka libo ka katuigan mao ang pulong nga litukon "bathala" nga magpasabut sa samang hataas nga nilalang [being].

Kung ang pulong "Dios" dili binisaya, unsa kini? Diin kini gikan? Unsay subay sa maong pulong?
Ang pulong "Dios" nagsung-ay sa concepto personificado [personified concept] nga "magbubuhat, makagagahum, magbubuot, ug uban pang paghulagway".

Etymologia [kagikan sa pulong]:
Ang pulong ug titik nga "dios" mao ang kasamtangan'g [present] kagawi-an sa mga Katsila nga magpasabut sa susamang kahulogan nga nalaylay na sa ibabaw.
Apan dili kini pulong kinatsila lamang, tinubo-an [evolved] lamang kini nga hinulman pa gikan sa L.Latin nga "deus", gigamit sa karaang Latin ang pulong "deo" nga kinutlo pa nila sa ilang "colonia" nga mao ang Grecia nga nag-gamit sa pulong "Theos" [kini mao ang katarungan sa pagtuon sa TEO-logia]; NGA gikan pa gayud sa karaang kagawi-an sa karaang Grecia nga "Zeus", diin maoy ilang gisimba nga pinakataas ug pinakagamhanang magbubuot sa tanang gamhanan human mohupas ang asoy mahitungod sa mga "Titans".

Ang atong "dios" karon sa atong kagawi-an dili lang gikan pa sa mga katsila, kundili, gikan pa kini sa Roma nga gikan pa sa Grecia nga sa dugay nga tunol-tunol DINHI MALAGPOT SA PILIPINAS og karon maoy atong giila.

[brownprose]

hmmm...

Usahay makalibog gyud baya kay naa ko'y madunggan sa uban nga ang Diyos nangahologan pod ug "Ginoo." Sa akong pangagpas, ang pulong nga Ginoo nangahologan og master o mister sa langyaw/englis pa. Apan dili talagsaon nga kita makadunggog og "Ginoo ko" to mean "Oh my God."

Pangagpas lang ni akoa.

[pinito]

maayong adlaw kaninyong tanan ug nanghinaut ko nga inyo akong katugotan sa pagsalmot niining inyong pagbinay-loay sa kinaugalingon natong pulong binisaya...

usa ako ka hamtong nga binuhat nga ganahan usab makat-on sa pulong binisaya... gani, ikalipay ko ang mamahimong usa sa inyong kabanay...

manghinaut ko nga maapil sa bisan unsa man nga panagtigum nga gikauyonan sa kadaghanan...

palihug ayaw kalimut sa pagpangimbita...

daghang salamat...


PINITO (99% pinoy - 1% chinito)